آرتنا

تاریخ ارسال : یکشنبه پنجم بهمن 1393 - , در دسته بندی : با
 

بررسی تناسب محتوای قصه‏ ها در منابع مکتوب با ظرفیت ذهنی و نیازهای کودکان

خبرگزاری آرتنا: «علی مراد خرمی» معتقد است که مخاطبان اصلی کتاب‏های معروف قصه و افسانه در ادبیات رسمی کودکان نبوده‏اند؛ در واقع این آثار ارزشمند پندهایی هستند برای زمان بزرگ‌سالی فرزندان.

   http://artna.org/fa/news/view/20455/بررسی+تناسب+محتوای+قصه‏+ها+در+منابع+مکتوب+با+ظرفیت+ذهنی+و+نیازهای+کودکان


خبر خوب

تاریخ ارسال : سه شنبه نهم دی 1393 - , در دسته بندی : با
خبرگزاری ها

فکاهه هایی با نقاب طنز                  لینک مجله و مقاله           http://www.ketabmah.ir/PaperList2.aspx?id=9946&Magazineid=7

(مقاله من در نقد کتاب گردان قاطرچی‏ها)   به مرحله دوم جشنواره نقد کتاب راه یافت

 

خبرگزاری فارس: آثار راه یافته به مرحله دوم جشنواره نقد در گروه کودک اعلام شد لینک خبر http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13931008000182


پیوندهای کریسمس و یلدا

تاریخ ارسال : دوشنبه هشتم دی 1393 - , در دسته بندی : با

http://www.valtorta.org/images/consolator.jpe

بیشتر مردم گمان می کنند سال میلادی دقیقا منطبق با میلاد حضرت مسیح(ع) است. یعنی پیامبر مسیحیان در نخستین روز از نخستین ماه در نخستین سال میلادی دیده به جهان گشوده است. اما اگر به فرهنگها و  دانشنامه‏ها مراجعه کنید با شگفتی بسیار خواهید دید که چنین نیست. مثلا در ویکی پدیا آمده است: «عیسی مسیح یا عیسی ناصری یا عیسی بن مریم (۲-۷ (پیش از میلاد) - ۲۶-۳۶ (پس از میلاد)) شخصیت مرکزی مسیحیت بزرگترین دین دنیاست.» یعنی این که ایشان بین دو تا هفت سال پیش از میلاد به دنیا آمده است. از اینجا مشخص می‏شود که زاد روز دقیق این پیامبر الهی برای مورخان روشن نیست و سال شمسی میلادی نیز از دقت کافی بی‏بهره است.

 

 

کریسمَس یا نوئل جشنی است در آیین مسیحیت که به منظور گرامی‌داشت زادروز مسیح برگزار می‌شود. بسیاری از اعضای کلیسای کاتولیک روم و پیروان آیین پروتستان، کریسمس را در روز ۲۵ دسامبر جشن گرفته و بسیاری آنرا در شامگاه ۲۴ دسامبر نیز برگزار می‌کنند. اعضای بیشتر کلیساهای ارتودوکس در سراسر دنیا نیز روز بیست و پنجم دسامبر را به عنوان میلاد مسیح جشن می‌گیرند. برخی از مسیحیان ارتودوکس در روسیه، اوکراین، سرزمین مقدس (ناحیه تاریخی فلسطین) و دیگر مکانها، به سبب پیروی از گاهشماری یولیانی، جشن کریسمس را در روز ۷ ژانویه برپا می‌دارند. اعضای کلیسای ارامنه طبق سنت منحصر به فردی، روز میلاد و همچنین روز غسل تعمید مسیح را همزمان در روز ششم ژانویه جشن می‌گیرند.

ایام دوازده روزه کریسمس با سالروز میلاد مسیح در ۲۵ دسامبر آغاز گشته و تا جشن خاج‌شویان در روز ۶ ژانویه ادامه می‌یابد. هرچند مهم‌ترین عید مذهبی در گاهشمار مسیحی، روز عید پاک (به عنوان روز مصلوب شدن و رستاخیز عیسی) است، بسیاری به‌خصوص در کشورهای ایالات متحده و کانادا، کریسمس را مهم‌ترین رویداد سالانه مسیحی محسوب می‌دارند. با وجودی که این روز، یک عید مذهبی شناخته می‌شود، از اوایل سده بیستم میلادی به بعد به طور گسترده به عنوان یک جشن غیر مذهبی برگزار شده و برای بیشتر مردم، این ایام فرصتی است برای دور هم جمع شدن اقوام و دوستان و هدیه دادن به هم. کریسمس با آیین‌های ویژه‌ای به‌طور مثال آراستن یک درخت کاج، برگزار شده و شخصیتی خیالی به نام بابانوئل در آن نقشی مهم دارد.

مقایسه عقاید و آداب و مناسک مسیحیان این نکته را روشن می‏کند که مناسک و باورهای پیروان این دین آسمانی شدیدا  از عقاید و مناسک آیین مهری تاثیر پذیرفته است. اعتقاد به تثلیث، تعمید، اعتراف، سلسه مراتب روحانیان، مقام پاپی، نشانه صلیب، داستان شام آخر، نگاره‏ها و تندیسهای مسیح و مادرش، مقدس بودن روز یکشنبه به عنواتن روز خورشید(سان دی)، زادروز مهر، نزدیک به شب یلدا این گمان را تا مرز یقین تایید می‏کند.

مِهرپرستی یا آیین مهر آیینی بود که بر پایه پرستش «میترا» (در پارسی میانه «مهر») ایزد ایران باستان و خدای خورشید، عدالت، پیمان و جنگ، در دوران پیش از آیین زرتشت بنیان نهاده شد. نوع دگرگون شده این آیین بعدها به صورت آیین رازوَری در امپراتوری روم اشاعه یافت و در طول سده‌های دوم و سوم پس از میلاد، در تمام نواحی تحت فرمانروایی روم، در سرزمین اصلی اروپا، شمال آفریقا و بریتانیا برپا بود و خدای آن «میتراس» (معادل یونانی میترا) نام داشت. رومیان از این آیین با عنوان «رازهای میتراس» و یا «رازهای پارسیان» یاد میکردند، ولی امروزه محققان با عنوان میترائیسم از آن یاد میکنند.

گرچه در اوایل سده چهارم میلادی و پس از پذیرفتن آیین مسیحیت توسط کنستانتین امپراتور روم، این دین همچون دیگر دینهای پاگان محو شد، اما تاثیری به‌سزا بر ادیانی چون مسیحیت بر جای گذاشت.

قدیم ترین سندی که در آن نام میترا به همین شکل ثبت شده مربوط است به پیمانی میان هیتی ها و همسایه شان میتانی ها که در آن از میترا برای حفظ این پیمان استعانت شده. تاریخ این پیمان به ۱۴ قرن پیش از مسیح مربوط می شود. آخرین مدرکی که محتوی نام میترا و پرستش آن است به پنج قرن بعد از مسیح بر می گردد که نتیجتا این خداوند حداقل به مدت ۱۹ قرن ستایش می شده است.

شب یلدا یا شب چله آخرین روز آذرماه، شب اول زمستان و درازترین شب سال است.ایرانیان باستان با باور اینکه فردای شب یلدا با دمیدن خورشید، روزها بلند تر شده و تابش نور ایزدی افزونی می یابد، آخر پاییز و اول زمستان را شب زایش مهر یا زایش خورشید می خواندند و برای آن جشن بزرگی برپا می کردند. این جشن در ماه پارسی «دی» قرار دارد که نام آفریننده در زمان قبل از زرتشتیان بوده است که بعدها او به نام آفریننده نور معروف شد. نور، روز و روشنایی خورشید، نشانه هایی از آفریدگار بود در حالی که شب، تاریکی و سرما نشانه هایی از اهریمن. مشاهده تغییرات مداوم شب و روز مردم را به این باور رسانده بود که شب و روز یا روشنایی و تاریکی در یک جنگ همیشگی به سر می برند. روزهای بلندتر روزهای پیروزی روشنایی بود، در حالی که روزهای کوتاه تر نشانه یی از غلبه تاریکی.

 شب چله یا شب یلدا که از نگاه عامه با جشن زادروز حضرت عیسی(ع) پیوند دارد، ریشه در آیین مهری و جشن زادروز مهر (آفتاب) دارد؛ بیرونی در آثارالباقیه نقل كرده است، منظور از میلاد، میلاد مهر یا خورشید است. نامگذاری نخستین ماه زمستان و سال نو با نام «دی» به معنای دادار/خداوند از همان باورهای میترایی سرچشمه می‌گیرد. زیرا از روز نخست دی ماه تا واپسین روز خردادماه، هر روز بر عمر خورشید، افزوده می‏شود. آغاز بازگردیدن خورشید بسوی شمال‌شرقی و افزایش طول روز، در اندیشه و باورهای مردم باستان به عنوان زمان زایش یا تولد دیگرباره خورشید دانسته می‌شد و آنرا گرامی ‌و فرخنده می‌داشتند. در آیین میترا (و بعدها با نام كیش مهر)، نخستین روز زمستان به نام «خوره روز» (خورشید روز)، روز تولد مهر و نخستین روز سال نو بشمار می‌آمده است.

 یلدا همزمان با شب انقلاب زمستانی است. به دلیل دقت گاهشماری ایرانی و انطباق كامل آن با تقویم طبیعی، همواره و در همه سال‌ها، انقلاب زمستانی برابر با شامگاه سی‌ام آذرماه و بامداد یكم دی‌ماه است. بر پایه شواهد فراوان در آثار نویسندگان و شاعران ایرانی، همچنین گزارش ابوریحان بیرونی در آثارالباقیه، در سده‏های دور، سال در ایران به دو بخش زمستانی و  بهاری یا تابستانی تقسیم می‏شده است . عوام، آغاز هر بخش از سال  را سرد بهار و گرم بهار می‏خوانده‏اند.  برخی مناطق ایران نیز دارای تقویم‏های محلی تابستانی یا زمستانی بوده‏اند. بیرونی از گاهشمار کهن سیستانی نام می‏برد که مبدأ  آن  آغاز زمستان و نام نخستین ماه سال آنان نیز «كریست» بوده است. نزدیکی این نام با واژه کریسمس جالب توجه است. گاهشماری مردم پامیر و بدخشان در تاجیکستان و افغانستان امروزی نیز زمستانی است.

همچنین  در باره آداب و رسوم  شب چله مردم کرمان آمده است که  مردم کرمان تا سحر انتظار می کشند تا از قارون افسانه یی استقبال کنند. قارون در پوشاک هیزم شکن برای خانواده های فقیر تکه های چوب می آورد. این چوب ها به زر دگرگون می شوند و برای آن خانواده، ثروت و روزی به همراه می آورند. این مورد هم با باور مسیحیان به کنش بابا نوئل در شب کریسمس قابل قیاس است.

تولد مهر هنگام طلوع خورشید یا نیمه شب میان شنبه و یکشنبه بیست و چهارم و بیست و پنجم دسامبر بوده است که حدودا معادل شب یلدا باشد و افزوده شدن درازای روز و زادن نور از تاریکی. همین تاریخ هم عصر شنبه و سراسر یکشنبه های مسیحیت را تعطیل کرد و هم تاریخ تولد عیسی را از اول آوریل به این تاریخ جابجا کرد!دیگر این که هنگام زادن مهر شبانان در کنار او هستندو همین را در مسیحیت می یابیم (انجیل لوقا ۸/۲) به طور کلی نقش شبانان در مسیحیت و انجیل جالب است.

همچنین نماد صلیب که اصلی ترین نماد مسیحیت است ترجمانی است بی دگرگونی (یا با کمترین دگرگونی در درازکردن ضلع پایین) از چلیپای مهری که به صورت های گوناگون چلیپا، چلیپای شکسته، و … به کار می رفته و معانی گوناگون از جمله، خورشید، چرخ گردونه ی مهر،‌و … داشته است. طبعا گل سرخ چهار پر را می توان در همین بند آورد که ترجمانی دیگر است از چلیپای مهری

در آیین مهری و مزدایی بر پل چینوت و در روز رستاخیز گناهکاران پیش روی مهر و رشن اعتراف می کنند. مانی این اعتراف را به زمین آورد و مسیحیان همین را از نظام مانوی گرفتند و اعتراف جایگاهی عمده در زندگی مومنان مسیحی یافت.

 سوشیانس باوری که در بسیاری ادیان به ویژه مسیحیت جایگاه عمده ای دارد ریشه ای مهری دارد به این ترتیب که مهریان معتقدند هر هزار سال دوشیزه ای در دریاچه هامون نطفه موعودی را می گیردو جالب آن که اشاره به سه موعود است (هوشیدر و هوشیدرماه و سوشیانس) که خود تثلیث دیگری است.

در آیین مهری و مزدایی بر پل چینوت (صراط!) و در روز رستاخیز گناهکاران پیش روی مهر و رشن اعتراف می کنند. مانی این اعتراف را به زمین آورد و مسیحیان همین را از نظام مانوی گرفتند و اعتراف جایگاهی عمده در زندگی مومنان مسیحی یافت.

نماد هاله نور دور سر مسیح در نگاره‏ها و تندیس‏ها با هاله نور خورشید، دور سر تندیس مهر پیوسته است ؛ همچنین ویژگی برجسته حضرت عیسی که مهربانی و مهرورزی است، نیز باریشه پارسی نام مهر، همبستگی دارد.

شواهد یاد شده گویای این واقعیت  است که  مناسبت جشن  شب چله یا یلدا جشن میلاد خورشید در  باور آیین میترایی یا همان کیش مهر است که به نظر می‏رسد امروزه كاركرد خود را در تقویم میلادی كه ادامه گاهشماری میترایی است و حدود چهارصد سال پس از مبدأ میلادی به وجود آمده؛ ادامه می‌دهد. فرقه‌های گوناگون عیسوی، با تفاوت‌هایی، زادروز مسیح را در یكی از روزهای نزدیك به انقلاب زمستانی می‌دانند.

به نظر می‏رسد مردم خردمند ایران برای ماندگاری این مراسم جشن شب چله را با زادروز حضرت مسیح(ع) پیوند زده‏اند. روشن نبودن تاریخ دقیق روز و ماه و سال زادروز مسیح و نزدیکی این جشن با جشن شب چله هم این گمان را که جشن کریسمس در واقع همان جشن یلداست که با عملی نمادین به حضرت مسیح(ع) منسوب شده است به شدت تقویت می‏کند.

چنان‏که سنایی سروده است:

         به صاحب دولتی پیوند اگر نامی همی جویی          که از پیوند با عیسی چنان مشهور شد یلدا

منابع:

برای آگاهی بیشتر نگاه کنید به:

افشار مهاجر، کامران.حضور نمادها در هنر هاب سنتی ایران.هنرنامه (فصل نامه عملی، پژوهشی دانشگاه هنر)، بهار ۱۳۷۹، سال سوم، شماره  ۱۳۷۲   ش۶

دورانت، ویل، تاریخ تمدن (قیصر و مسیح)، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی ۱۳۷۲

رضی هاشم، ادیان بزرگ جهان. نشر فروهر. ۱۳۶۰

عالیخانی، بابک، مهر در ایران و هند باستان (مجموعه مقاله)، ققنوس ۱۳۸۴

عبداللهیان، بهناز، نمادهای مهر و ماه در سفالینه‌های پیش ازتاریخ ایران، هنرنامه، بهار ۷۸، سال اول، شماره ۲،

ویکی پدیا دانشنامه آزاد


شاهنامه قابليت تأمين محتواي رسانه‌ها را دارد

تاریخ ارسال : دوشنبه دهم آذر 1393 - , در دسته بندی : با
 

مصاحبه  شعله ایلبیگی، قصه‏گوی بختیاری و مربی فرهنگی کانون پرورش فکری فارسان، با خبرگزاری آرتنا

شاهنامه قابليت تأمين محتواي رسانه‌ها را دارد

در استان ما  افسانههايي هم  دربارهي برخورد کوهنوردان و شکارچيان در کوههاي سخت گذر با کيخسرو روايت ميکنند و جالب است که در همهي اين   افسانهها کيخسرو شخصيتهاي اين افسانهها را پند ميدهد، به درست کاري فرا ميخواند و از شکار حيوانات بيگناه بازميدارد.  http://artna.org/fa/news/view/19202/شاهنامه+قابليت+تأمين+محتواي+رسانه‌ها+را+دارد


درست بگوییم- درست بنویسیبم3

تاریخ ارسال : جمعه سی ام آبان 1393 - , در دسته بندی : با

خوردن/ میل کردن 

میل کردن به معنی مایل شدن و رغبت داشتن است و به هیچ روی معنای خوردن نمی‏دهد. امروزه در گفت و گوی شفاهی به معنی خوردن جا افتاده است و معمولا برای تعارف احترام بکار برده می‏شود. به نظر می‏‏رسد این معنی از میل به آب و غذا داشتن به معنی آشامیدن و خوردن گسترش یافته است. این کاربرد حکم غلط مصطلح را دارد و بهتر است دست کم در نوشتار مصدر«خوردن و آشامیدن» بکار برده شود.

 

کَلا/ کُلا 

«کَلا» در مازندران به عنوان پسوند نام روستا ها بکار می رود مانند: امیر کلا، کیا کلا رستم کلا، و کوتاه شده کَلاته است. «کَلاته» به معنای قلعه و روستایی است که در بلندی واقع شده است.کلاته . [ کَ ت َ / ت ِ ] (اِ) قلعه یا دهی کوچک که بربلندی ساخته باشد. (برهان قاطع ) (غیاث اللغات ). دیه ای کوچک . (صحاح الفرس ). هر شهر و حصار که بربالای کوه و پشته ٔ بلند ساخته باشند. (انجمن آرا(درگیلان «کِلایه» رواج دارد. مانند: کَلان کِلایه موسی کِلایه. در مازندران «کَلاته»کوتاه شده «کِلا» می گویند. مانند: قادی کِلا، معلم کِلا. در آن سوی گرگان و خراسان «کَلاته» می گویند. مانند: سرخنکَلاته، مرزنکَلاته، کَلاته نادریاز این رو، به لهجه پارسی باید گفت: امیرکَلا، کَیا کلا، رستمکَلا و..این که در تابلوها می نویسند یا می گویند:.امیرکُلا، کیاکُلا ، رستمکُلا نادرست است. اما بر اثر کاربرد فراوان در زبان مردم حکم «نادرست جا افتاده(غلط مصطلح) برآن رواست. به هر روی، درپایان واژه «همزه» و«ه» برخی کلاء کلاه گفته و نوشته اند که سخت نادرست است بازه نادرست تر آن که زیر همزه نشانه زیر (کسره) می گذارند. مانند: امیرکلاءِ   

 

خوشوقتم/ خوشبختم 

«خوشوقت» بودن به معنای خوشحال بودن و داشتن وقت خوش است و «خوشبخت» بودن به معنای از بخت نیک برخوردار بودن است.هنگامی که با کسی دیدارتازه می کنیم یا برای نخستین بار با کسی آشنا می شویم. باید گفت: "خوشوقتم" یعنی از این که باشما دیدار میکنم یا از آشنایی با شما حال خوشی دارم و گفتن عبارت "خوشبختم" اگر چه غلط نیست، اما شایسته تر آن است که بگوییم: خوشوقتم.   

سعدی در دیباچه گلستان سروده است :

               در آن سالی که مارا وقت خوش بود                     زهجرت ششصد و پنجاه و شش بود

 

قایم باشک / قایم موشک  

پسوند «ک» کارکردهای گوناگونی دارد و تنها نشانه کوچک شماری نیست. «ک» در عبارت «قایم باشک» کارکرد مصدری  دارد . همچنین به گونه ای معرفه کننده ی عبارت نیز هست. فایم باشک به معنی قایم شدن است. شنیدن این عبارت بی درنگ گونه ای ویزه از بازی ها را  به خاطر ما می آورد. گمان می رود «قایم موشک» اشتباه لفظی باشد. اگرچه چندان از مفهوم نیز تهی نیست. اگر پسوند «ک» را  نشانه ی همانندی بدانیم، معنی مانند موش قایم (پنهان) شدن از آن دریافت می شود. اگر اشتباه هم باشد، اشتباه زیبایی است. تاب تاب تاب بازی/ تاب تاب عباسیاز مصراع « تاب تاب تاب عباسی» معنی ویژه ای دریافت نمی شود. خردمندانه تر آن است که «عبارت تاب تاب تاب بازی» که معنی روشنی دارد، بکار کرفته شود. در این صورت، قافیه ی شعر هم جور می شود. 

 

تاب تاب تاب بازی/ خدا من و (مرا) نندازی 

از مصراع « تاب تاب تاب عباسی» معنی ویژه ای دریافت نمی شود. خردمندانه تر آن است که «عبارت تاب تاب تاب بازی» که معنی روشنی دارد، بکار کرفته شود. در این صورت، قافیه ی شعر هم جور می شود.

تاب تاب تاب بازی/ خدا من و (مرا) نندازی 

                                                                              

                                                                                          دیدگاه و پرسش: بالای نوشتار


برچسب‌ها: ویراستاری, ویرایش, نگارش, درست نویسی, غلط مسطلح


تازه ترین نوشتارها

» آرتنا ( یکشنبه پنجم بهمن 1393 )
» خبر خوب ( سه شنبه نهم دی 1393 )
» پیوندهای کریسمس و یلدا ( دوشنبه هشتم دی 1393 )
» شاهنامه قابليت تأمين محتواي رسانه‌ها را دارد ( دوشنبه دهم آذر 1393 )
» درست بگوییم- درست بنویسیبم3 ( جمعه سی ام آبان 1393 )
» درست بگوییم-درست بنویسیم(2) ( سه شنبه بیست و هفتم آبان 1393 )
» درست بنویسیم 1 ( دوشنبه بیست و ششم آبان 1393 )
» توصیف فردوسی از همسرهنرمندش ( سه شنبه بیستم آبان 1393 )
» ناهار یا نهار؟ ( سه شنبه ششم آبان 1393 )
» یک نکته نگارشی ( دوشنبه پنجم آبان 1393 )
» در باره ادبیات شفاهی ( شنبه سوم آبان 1393 )
» فولکلور چیست؟ ( سه شنبه بیست و نهم مهر 1393 )